Mindaugas is de enige koning die de Litouwse geschiedenis heeft gekend. Zijn geboortedatum is onbekend. Mindaugas zag al jong het belang in van eenheid tussen de diverse hertogdommen. Tussen 1219 en 1238 verenigde Mindaugas diverse staatjes en op deze manier werd de basis gelegd voor de staat Litouwen. Vanaf 1238 regeerde hij over alle territoriale eenheden en kan Mindaugas beschouwd als de leider van Litouwen.

Veldslag bij Šiauliai
Op 19 februari 1236 kondigde Paus Gregor IX een kruistocht aan naar Litouwen, waar het Christendom nog niet beleden werd. Deze aankondinging leidde op 22 september 1236 tot de slag van Šiauliai. De samogitianen (inwoners uit regio Žemaitė) traden onder leiding van hertog Vykinas aan tegen de Ridders van het Zwaard en versloegen hen overtuigend. Leider Volkwin en 48 andere ridders van de Orde van het Zwaard vonden de dood.

Paus Gregor IX verenigde op 14 mei 1237 de twee Duitse ordes: de Ridders van het Zwaard en de Ridders van het Kruis. Door deze vereniging werd de strijd tegen de ordes steeds lastiger. In 1245 gaf de Duitse keizer Friedrich II de orde van de Ridders van het Kruis opdracht om Curonia, Litouwen en Semigallia te veroveren.

Tautvilas, Gedivydas en Vykintas
Tautvilas en Gedivydas (twee zonen van zijn broer van Mindaugas) en Vykintas (overwinnaar van de slag bij Šiauliai) werden in 1248 naar het slagveld in Smolensk gestuurd. Ze versloegen het leger van hertog Micheal van Moskou, maar moesten hierna het onderspit delven tegen de ridders van de hertog van Suzdal. Mindaugas besloot de Tautvilas, Gedivydas en Vykintas het land uit te zetten, waarna zij zich aansloten bij Daniel, hertog van Volhynia. In 1250 viel het Livoniaanse leger binnen op de grondgebied waar Mindaugas heerste. Tautvilas, die zichzelf inmiddels had laten Christenen in Riga, stond het leger bij. Mindaugas wist echter Andrew van Stirland om te kopen. Tautvilas viel Mindaugas Mindaugas aan, die zichzelf verdedigde vanuit zijn kasteel van Voruta. Hij weerstond de aanval met behulp van de Teutoonse ridders en versloeg vervolgens Tautvilas in Samogitia.

Veldslag bij het Durbe meer in Curonia
In 1259 laaide de gevechten tussen de samogitaanen en de ridders van het kruis opnieuw op. Mindaugas had zich ingespannen om de relatie met de orde te verbeteren, in het bijzonder nadat de tartaren zijn land hadden geplunderd in de voorafgaande winter. Op 7 augustus schenkte hij Samogitia aan de orde van het kruis en versloeg daarna de Livoniaanse ridders in de slag bij Skuodas. Op 13 juli 1260 vindt er een bloedige veldslag plaats in Curonia bij het Durbe meer. De Samogitianen verpletterden hier de gezamenlijke krachten van de Pruisische en ridders van het Kruis uit Livonia. Buchard van Hornhausen (leider van Livonia) en ongeveer 150 andere ridders werden vermoord. Deze slag was tevens een aanleiding om de gebieden van Litouwen die op dat moment bezet werden door de Teutoonse orde te bevrijden. Vanaf dit moment ontstonden er Duitse bezettingsgebieden.

Hertog Treniota volgt Mindaugas op
In 1262 stierf Morta. Toen Mindaugas inzag dat zijn katholieke status de aanvallen van ridderordes niet deed afnemen besloot hij het geloof af te zweren. Ook namen de weerstanden tegen zijn politiek steeds verder toe. Treniota zwoor samen met hertog Daumantas van Nalšia en vermoorde in het najaar van 1263 Mindaugas. Treniota benoemde zichzelf als groothertog. Het koningrijk en het Christendom werden afgeschaft. De macht van Treniota was van korte duur, want in het najaar van 1264 werd hij vermoord door aanhangers van Mindaugas en kwam Vaišalgas, een zoon van Mindaugas aan de macht.