prehistorie
Er zijn in Litouwen zeer oude voorwerpen gevonden, die millennia voor Christus gemaakt zijn zoals kleine beeldjes en amuletten gemaakt van barnsteen, hout en botten. De voorouders van de Litouwse natie waren Balten. Zij kwamen vanuit Centraal Rusland uit de regio rond de rivier de Wolga naar het Baltische gebied. Zij stammen af van de blanke Europiden, die zich meer dan 4000 jaar terug mengden met Indo-europeaanse stammen. De Balten bewoonde het vaste land in centraal en oostelijk Europa.

98 na Christus - eerste beschrijving van Balten
Publius Cornelius Tacitus beschrijft de Balten (Aistians) voor de eerste keer. Hij heeft het over de hoge ontwikkeling van de landbouw en de grote hoeveelheid barnsteen. De Romeinen reizen naar de Kustlijn van de Baltische staten om handel te drijven in barnsteen.

5^e - 6^e eeuw - hertog Šventaragis
Nadat hertog Šventaragis zijn hoofdstad verplaatste van Naugardukas (Novogrudok) naar Kreva (Krevo), beiden tegenwoordig gelegen in Wit-Rusland, vond hij een mooi stuk natuur op de plaats waar de rivier Neris en de rivier Vilnelė (Vilnia) samenstromen. Deze vallei wordt Šventaragis vallei genoemd. Hertog Sventaragis vroeg zijn zoon Skirmantas om hem bij deze vallei te cremeren volgens de heidense tradities. Ook wilde hij dat hier alle andere hertogen zouden worden gecremeerd.

1009 - eerste vermelding van Litouwen
Eerste vermelding van Litouwen staat in de Latijnse kroniek “Analen van Quedlinburg”.

1183 - eerste uitbreidingsdrift Litouwen
In de winter van 1183 en 1184 organiseerde Litouwen zich voor een aanval op Polotsk and Pskov. Deze daad wordt gezien als het eerste teken van uitbreidingdrift van het Litouwse volk.

1199 - Katholieke kerk wil Balten tot Christendom dwingen
De religie kon zich vrij en ongestoord ontwikkelen tot omstreeks 1199, het jaar waarin de katholieke kerk opdracht gaf tot verschillende militaire operaties om de Balten tot het christendom te dwingen. Kruisvaarders, Duitse ridderordes, trokken naar het oosten om de Balten te kerstenen. In 1201 wordt Riga, hoofdstand van Letland, gesticht en er worden grote delen van het Baltische gebied veroverd.

Het Baltisch gebied was de laatste regio die zich verzette tegen de gedwongen kestering van de katholieken. Litouwen was het laatste land in Europa dat het christendom accepteerde.

Volkengroepen in Litouwen in de 13e eeuw
Het Litouwse volk is in de loop der tijd ontstaan uit verschillende etnische groepen. De vier belangrijkste groepen kwamen uit Aukštaitija, Dzūkija, Suvalkija en Samogitia (Žemaitija). Vooral Samogitia heeft regelmatig deelgenomen aan de strijd tegen de verschillende Duitse en Pruisische ridderorders. De bekendste zijn de ridders van de Orde van het Zwaard en de ridders van de Orde van het kruis (Teutoonse Orde).

In 1202 huurde de Bisschop van Riga voor het eerst ridders van de Orde van het Zwaard (ook wel Livonianen genoemd) in. Er ontstonden regelmatig conflicten. Zo vond een van de Litouwse leiders Stekšys in 1214 de dood bij een strijd in Livonia.

In 1219 werd het vredesverdrag gesloten tussen Litouwen van Volhynia. Litouwen werd vertegenwoordigd door 5 hertogen met een hogere rang en 16 gewone. Het groot aantal hertogen gaf aan dat Litouwen nog geen eenheid was. Een van de vijf hertogen met een hogere rang was Mindaugas.

Op 23 april 1228 vroeg Konrad, hertog van Masovia de Orde van het Kruis (Teutoonse strijders) te hulp in de strijd tegen de heidenen. In ruil hiervoor kregen zij het land bij Kulm en werd hen beloofd dat zij buitgemaakte eigendommen op niet-Christenen mochten behouden. Kulm werd een basis voor de verovering op de Pruisen. De strijd werd verhevigd.