De eerste vestigingen van Baltische stammen in het gebied van Klaipėda dateren voor zover bekend uit het begin van de eerste eeuwen na Christus. Zoals vele steden die deel uitmaakten van het voormalige Pruisen kent de stad twee namen: Klaipėda en Memel. Tussen 1252 en 1923 en van 1939 tot 1945 werd het Memel genoemd. Van 1923 tot 1939 en na 1945 was de officiėle naam van de stad Klaipėda.

In 1252 bouwde de Orde van de Zwaarddragers (een tak van de Duitse Orde) het kasteel Memelburg aan de monding van de rivier Danė. Rond dit kasteel werden de eerste huizen gebouwd, die nu de huidige Litouwse stad Klaipėda vormt. Memel trad al in 1254 toe tot de Hanze en verkreeg de stadsrechten.

Verwegen de instabiliteit van Memel door de vele gevechten tussen de Duitse Ordes en Litouwen, besloot in 1298 de bisschop van Kuršas zijn verblijf te verplaatsen van Memel naar Piltene (Letland). De Duitse naam voor deze stad is Pilten.

In 1328 werd er een akkoord gesloten tussen de Teutoonse Orde in Pruisen en Livonia. Klaipėda en zijn omgeving worden overgedragen aan de Teutoonse Orde in Pruisen, waarna het later onderdeel zou worden van het groothertogdom en koninkrijk van Pruisen.

In de 14e eeuw werd een langdurige oorlog gevoerd tussen de Teutoonse Orde en het groothertogdom Litouwen. Het kasteel en de stad werden herhaaldelijk aangevallen waardoor het gebied zwaar gehinderd werd in zijn ontwikkeling.

Tijdens de vrede van Melno-see (Pruisen) op 17 september 1422 werd de stad definitief toegewezen aan de Teutoonse Orde; de voorlopers van de Pruisen. Krachtens dit verdrag werd Žemaitija (Samogitia) onderdeel van Litouwen en bleef Memel domein van de Teutoonse Orde. Deze toewijzing van Memel zou voortduren tot 1923.

In 1525 werd Memel door Albert van Pruisen (Albrecht von Brandenburg – Ansbach - Preußen) het Lutheranisme goedgekeurd. Het gaf bij deze gelegenheid aan de Litouwse gemeenschap naast de Duitse gemeenschap te willen handhaven. Beetje bij beetje begon Memel de trekken van een multiculturele stad te vertonen. Het was het begin van een lange tijd van welvaart voor de stad en de haven. In 1540 werd echter een groot deel van de stad door brand verwoest.

De beroemde dichter Simon Dach is geboren in 1605. Om hem te eren werd een beeld van Ännchen von Tharau geplaatst op het plein voor het theater. Dit beeld is inmiddels een symbool van de stad Klaipėda.

Tussen 1629 en 1635 werd memel geregeerd door Zweden. Toen de kooplieden van Memel in 1657 een privilege werd gegund om onafhankelijk de zeehandel te ontwikkelen, gaf dit een impuls om de stad sneller te ontwikkelen. Er werden nieuwe stadsmuren gebouwd en Memel werd een vesting. Tussen 1757 en 1762 werd Memel bestuurd door Rusland. Van 1807 tot 1808 is Klaipėda de hoofdstad van het koninkrijk Pruisen. Opnieuw werd Memel door de Russen bezet. Dit gebeurde in 1812. Een andere tegenslag was de stadsbrand van 1854, waarbij een groot deel van de stad in vlammen opging.

Eind 1918 werd Klaipėda bezet door franse en engelse soldaten om een einde te maken aan de eerste wereldoorlog, waarna op 24 maart 1919 Litouwen het verzoek doet om Memel en de gebieden erom heen een nieuwe onafhankelijke status te geven. Het duurt tot juni 1919 totdat de Duitsers het verdrag van Versailles ondertekenen, waarbij zij afzien van de rechten op Memel (Klaipėda). Dit verdrag treedt in werking op 15 Februari 1920. Op 9 januari 1923 kondigt de regering van Litouwen aan dat zij het bestuur over Memel over gaan nemen met de intentie om het gebied gepast te verenigen met Litouwen. Een dag later vallen Litouwse troepen het gebied binnen en forceren hiermee het terugtrekken van de Fransen. In december ondertekenen Groot-Brittanniė, Frankrijk, Italiė en Japan een decreet waardoor het district een autonoom gebied binnen Litouwen wordt, waarna op 8 maart 1924 Memel fuseert als een autonoom gebied met Litouwen. In 1925 werd de naam Klaipėda aan de stad toegekend, maar deze behield wel zijn autonome status.

In 1934 wordt Dr. Neumann, leider van de Nazi’s in Memel, veroordeeld tot 10 jaar gevangenisstraf door een Litouws militair tribunaal en in de zomer van 1937 worden Joodse toeristen aangevallen door naziejeugd aan de Baltische kust.

In oktober 1938 wordt door Litouwen een krijgswet uitgevaardigd, waardoor de macht van de locale autoriteiten wordt verkleind. Een maand later buigt Litouwen voor de Duitse wens om de krijgswet in Memel te beėindigen en de lokale plaatselijke Nazi partijleiders Neumann, Bertuleit en Bottchner mogen de gevangenis verlaten. Hitler geeft aan de oorlogsmarine bevel tot het plannen van een invasie in Memel. De nationale socialisten winnen op 11 december 26 van de 29 zetels in de locale assemblee (Landtag). De Duitse bevolking van Memel dreigt in opstand te komen en daarom verzoeken de Frans en Britse ambassadeurs de Duitse Minister van Buitenlandse zaken von Ribbentrop om hulp bij het kalmeren van spanningen.

Vanaf 22 maart 1939 beginnen Litouwse militaire eenheden zich terug te trekken uit Memel. De Litouwse districtsbestuurder draagt de macht over aan de door nazi gedomineerde locale assemblee. Er gaat een delegatie van Litouwen naar Berlijn om te praten over de status van de stad Memel en op 23 maart ondertekent de Litouwse minister van buitenlandse zaken Urbsys een conventie waarin Memel weer wordt teruggeven aan Duitsland. Hierbij krijgt Litouwen een vrije zone in de haven van de stad toegewezen. Met deze zet probeert Litouwen om Vilnius, dat op dat moment in Poolse handen was, weer opnieuw in te lijven. Hitler gaat naar Memel om de hereniging van het gebied te vieren. Op 20 maart wordt door het Litouwse parlement de conventie die Memel overdraag aan Duitsland eenstemmig goedgekeurd. Ongeveer 21.000 duizend mensen verlieten de stad, om elders in Litouwen te gaan wonen. Hieronder zaten ook 9.000 Joden.

De stad leed zware schade aan het einde van de tweede wereldoorlog. In oktober 1944 verlaat de burgerbevolking van Memel de stad en vanaf 28 januari 1945 is de stad in handen van het rode leger. In 1947 wordt de naam Memel vervangen door Klaipėda en wordt het gebied formeel toegevoegd aan de Socialistische Sovjet Republiek Litouwen. Voor de Sovjets was dit gebied belangrijk om zijn haven en de ontwikkeling van de economie.

Simon Dach, dichter

De dichter Simon Dach is geboren op 29 juli 1605 in het oost-Pruisische Memel (tegenwoordig Klaipėda Litouwen). Hij ging naar school in Königsberg, Wittenberg en Magdeburg. Vanaf 1626 studeerde hij filosofie en theologie aan de Universiteit van Königsberg (tegenwoordig Kaliningrad). In 1639 werd hij hoogleraar in de poëtica aan de Universiteit van Königsberg, wat hij tot zijn dood op 15 april 1659 vol hield. In Königsberg raakte hij bevriend met Heinrich Albert (1604-1651), Robert Roberthin (1600-1648) en Sibylla Schwarz (1621-1638) en zij vormden samen de zogenaamde Dichtersgroep van Königsberg. Zijn poëzie omvat religieuze en populaire liederen, maar zijn bekendste werk is "Ännchen von Tharau".

In 1912 werd er in Klaipėda een standbeeld van Ännchen von Tharau (Taravos Anikė) geplaatst, om de dichter Simon Dach te eren. Tijdens de oorlog ging het beeld helaas verloren, maar in 1989 is er een nieuw beeld geplaatst door de Duitse "Ännchen von Tharau stichting".

In 1936 ging de 17 jarige Anna Neander trouwen met een pastor Johannes Partatius (Johanas Partacijus). Volgens de Legende werd Simon Dach, een dichter geboren in Memel, uitgenodigd op het huwelijksfeest. Het schreef een gedicht voor haar genaamd "Ännchen von Tharau", dat snel uitgroeide tot een zeer bekend Duits volkslied. Het lied werd oorspronkelijk geschreven in het nederduitsch, maar later omgezet naar het hoogduitsch door Johann Gottfied Herder in 1778. In 1827 werd het gedicht van muziek voorzien door Friedrich Silcher.

Tharau de Duitse naam voor Vladimirovo. Dit dorp is gelegen even ten zuiden van het huidige Kaliningrad (Russische Enclave). De Litouwse naam is Torava.